Gospodyni numer 6/2019 Zapraszamy do lektury




Palma bije, nie zabije! Powrót do listy

Poświęcona palma chroni przed czarami i wszelkim złem – tak mówi tradycja. Dlatego domownicy powinni nawzajem uderzać się palmą przyniesioną z kościoła.

Zwyczaj okładania się święconą palmą kultywowany jest m.in. we wsi Łyse na Kurpiach. Tu od ponad 40 lat organizowany jest konkurs na największą i najpiękniejszą palmę wielkanocną.

Wielki dzień za tydzień

Wschodnia Polska to obszar, na którym tradycja związana z palmami wielkanocnymi była i jest najbardziej rozpowszechniona. To tereny, które po dziś dzień słyną w całej Polsce z wytwarzania palm gigantycznych rozmiarów. Zdarzają się takie, które sięgają nawet kilku­nastu metrów. Najsłynniejsze strzeliste palmy wielkanocne powstają we wsiach Łyse i Kadzidło. Równie sławne i równie piękne są palmy z Lipnicy Murowanej i z Rabki w woj. małopolskim. Te robi się z pęku witek wierzbowych lub leszczynowych. Czub zaś tworzą bazie oraz gałązki jodły.

Po co wyplata się palmy? Według wierzeń długa palma zapewnia jej twórcom równie długie i szczęśliwe życie, a okładanie się nią dodatkowo chroni przed chorobami i głodem. Zgodnie ze zwyczajem od piękna palmy zależała dorodność dzieci.

Aby zapewnić sobie i innym domownikom życie w zdrowiu i dostatku, wystarczyło dotknąć palmą wszystkich domowników, zwierząt oraz ścian domu budynków inwentarskich. Jednocześnie należało wypowiedzieć sekwencję: „Palma bije, nie zabije. Wielki dzień za tydzień”.

Leszczyna i cis

Jak zrobić palmę, która zapewnia szczęśliwe życie w zdrowiu i dostatku?
Wystarczy wziąć długi leszczynowy kij. Równie dobrze sprawdza się gałąź z młodej sosny. Potrzebne będą także gałązki borowiny, jałowca, widłaka, bukszpan i cis. Wytrawne gospodynie do ozdoby używają kolorowej bibułki. Robią z niej wielobarwne kwiaty. Niezbędnym dekoracyjnym elementem każdej palmy jest również wstążka.

– Im więcej kolorów, tym ładniejsza palma – zapewnia Wiesława Bogdańska z Kadzidła na Kurpiach, która od dziecka robi palmy, ale jak sama przyznaje, z najwyższych palm w Polsce słynie wieś Łyse. Sięgać mogą nawet 12 m. Te z Kadzidła mają zaledwie 4 m wysokości. Uwicie ich to zajęcie dla wszystkich członków rodziny na cały Wielki Post. Potrzeba bowiem minimum pięciuset kwiatów zrobionych z kolorowej bibuły. Dopiero na tydzień przed Niedzielą Palmową zaczyna się wicie i wyplatanie z kwiatów palm.

Dorota Słomczyńska

 --------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wierzenia związane z palmą

  • Połknięcie tzw. kotków z bazi, z których zrobiona jest palma, łagodzi bóle głowy i gardła. Moc uzdrawiania ma także napar przygotowany ze sproszkowanych bazi.
  • 
Bazie zmieszane z ziarnem siewnym położone pod pierwszą zaoraną skibę zapewniają urodzaj.
  • 
Ochronę pola przed gradobiciem i burzami miały dawać zatknięte w ziemię krzyżyki z palmowych gałązek.
  • 
Aby palma chroniła dom przed uderzeniem pioruna, w czasie burzy trzeba ją było wystawić w oknie.
  • Gałązkami palmowymi pędzono krowy na pastwisko pierwszy raz w roku.

 --------------------------------------------------------------------------------------------------------